Để bắt đầu cho đoản văn này, tôi cố lắng đọng để nhớ lại một truyện phim
trên đài sắc tộc tại Úc Châu vào những năm 1981, khi tôi đến Úc được 5
tháng. Đó là câu chuyện giữa hai sĩ quan cùng tốt nghiệp trường Võ Bị
Saint-Cyr của Pháp. Một sĩ quan là người Pháp chính gốc, vị còn lại là sĩ
quan của tổ chức kháng chiến Algeria chống Pháp (1954) giành độc lập cho
Algeria, cho dù anh đã thụ hưởng những ân huệ mà chính phủ Pháp dành cho
người đã tốt nghiệp tại ngôi trường danh giá này.
Trong một trận quyết chiến, hai sĩ quan vô tình biết được đối thủ là đồng
môn, đồng khóa Saint-Cyr. Họ đã dàn xếp để gặp riêng tại chiến trường. Họ
mời nhau điếu thuốc, họ kể lại những kỷ niệm thời học Saint-Cyr, vân vân và
vân vân. Họ cười thoải mái, nhìn nhau đầy ấp tình đồng môn đồng khóa. Vị sĩ
quan người Pháp cố thuyết phục "bạn mình" đầu hàng. Nhưng không, vì quê
hương, dân tộc, anh sĩ quan người Algeria đã từ chối. Thế là họ đã cùng
nghiêm chỉnh chào nhau vĩnh biệt, mỗi người phục vụ cho chính lý tưởng của
mình. Trận chiến vô cùng ác liệt, nhưng lực lượng giải phóng Algeria không
thể kháng cự dưới hỏa lực của quân đội Pháp, đơn vị kháng chiến Algeria bị
tiêu diệt hoàn toàn.
Khi thị sát chiến trường, vị sĩ quan người Pháp đã lặng người nhìn xác "bạn
mình" mà trước đó vài giờ họ đã cùng nhau "sống lại" một thời.
Vị sĩ quan người Pháp đã an táng "bạn mình" trang trọng, với cái chào tay
vĩnh biệt.
Kính thưa! Truyện phim này đã "bám" lấy tôi gần 45 năm tại Úc và mãi đến bây
giờ, mãi đến ngày tôi "ra đi". Rất đẹp, rất nhân bản. Hai sĩ quan trong
truyện phim đã "bước qua" ranh giới của hận thù, họ phục vụ cho mục đích cao
cả, họ trân trọng và tôn trọng lý tưởng của nhau.
Thoáng nghĩ, tôi chỉ xin được "nghĩ về" chứ không có tư cách để dề nghị ai,
vì vậy, nơi đây, tôi không mưu cầu đối thoại hoặc phê phán đúng sai.
Sĩ quan Võ Bị "sống" với nhau trong trường, nhiều nhất là 4 năm, tình đồng
môn, chiến hữu có đủ mạnh để vượt qua những mâu thuẫn và phức tạp của đời
sống? Chắc chắn là rất khó. Vợ chồng đầu ấp tay gối vài mươi năm, vậy mà khi
chia tay vẫn mang đầy lòng oán hận!
Sự tốt đẹp giữa những con người, tình chiến hữu hay đồng môn được minh họa
như cây tre trăm đốt. Khi đã không còn đồng điệu, xem như những đốt tre đã
dần mất đi. Điều quan trọng là phải biết lúc nào đừng lại để còn giữ được
những đốt tre cuối cùng.
Không níu kéo, không bắt người khác phải ăn cùng thực phẩm của mình. Nếu đã
không cùng nhau đi đến cuối đường thì đành chia tay ở ngã ba, miễn rằng mỗi
tập thể phát huy được bản sắc của mình, nguồn gốc của mình, làm rạng rỡ cho
biểu tượng thiêng liêng mà mình gọi là "TRƯỜNG MẸ". Thế thôi. Nếu có dịp gặp
nhau thì hãy vui vẻ mời nhau điếu thuốc, ly cà phê. Chẳng được sao? Nhà ai
nấy ở, nếu ở chung mỗi người mỗi tánh sẽ phát sinh mâu thuẫn.
Sự thống nhất Võ Bị có phải là nhu cầu không? Nếu không thì là cái gì? Nếu
trong lòng mỗi người đã ném được cái "đáng ghét" của quá khứ thì tự nhiên họ
sẽ tìm nhau, thế thôi. Đơn giản thế thôi.
Thống nhất không vì quyền lợi, không vì danh vọng, không phải để kiện toàn
một "di chúc" thì vì cái gì? Lòng đã không muốn thì hãy dể những đốt tre tốt
đẹp cuối cùng còn lại trên đôi tay của một cựu SVSQ/VB trước khi rời bỏ cuộc
đời này!
Tôi đã nghĩ thế, vì riêng cá nhân tôi, không hy vọng một sự thống nhất tốt
đẹp sẽ xảy ra cho tập thể cựu SVSQ/VB trong vài năm tới. Vì không ai có khả
năng làm được ngoại trừ LÃNH CHÚA VÙNG 5 !!
Xin tha thứ cho những lời nói thật !
Lê Điền - D.25
Gửi bạn Lê Văn Điền D.25,
Bạn Nguyễn Trung Giang D.25,
Và quý bạn Khóa 25,
Mình đã đọc rất kỹ bài “Một Thoáng Suy Tư” của Điền và những chia sẻ của
Giang.
Mình thật sự xúc động, bởi qua từng dòng chữ, mình cảm nhận được những
suy tư rất thật của những người đã cùng sống dưới mái Trường Mẹ, cùng
mang trong lòng Tình Tự Võ Bị suốt mấy mươi năm qua.
Câu chuyện Điền kể về hai người sĩ quan Saint-Cyr dù ở hai bên chiến tuyến
vẫn nhận ra nhau là đồng môn, cùng ngồi xuống bắt tay, chia nhau điếu thuốc
và ôn lại kỷ niệm thời tuổi trẻ — để rồi sau đó người còn sống dành cho
người đã nằm xuống một nghi thức tiễn đưa trọn vẹn tình người — đã làm mình
suy nghĩ rất nhiều. Điều làm Điền nhớ mãi câu chuyện ấy suốt gần 45 năm qua,
có lẽ không phải chuyện thắng hay thua, mà chính là cách con người đối xử
với nhau khi đứng ở hai phía của sự khác biệt.
Đó cũng chính là trăn trở lớn nhất của mình lúc này.
Cảm ơn Giang đã dành cho mình những lời khích lệ chân thành.
Dù vậy, xin phép Giang cho mình không đi sâu vào những nhận định cá
nhân về bạn Đặng Văn Khanh hay những người được nhắc đến.
Bắt đầu bằng thiện ý tìm một mẫu số chung, mình không mong những lá
thư này lại vô tình trở thành nguyên do để anh em chúng ta tiếp tục
quy trách nhiệm cho nhau.
Mình cũng không đặt mình vào vị trí của một người có ý phân định đúng sai.
Là một người Khóa 25, hiện mang trách nhiệm đại diện cất lên tiếng nói
chung, mình chỉ đang làm điều mà mình tin rất nhiều anh em mong mỏi:
Nếu có một con đường để những người chung mái Trường Mẹ nhìn nhau bằng tình đồng môn thay vì những trăn trở của quá khứ, tại sao chúng ta lại không cố gắng thử?
Ba lá Tâm Thư của mình xuất phát từ suy nghĩ đơn giản đó.
Mình không viết để giành một chức vụ, không để chứng minh bên nào thắng hay
thua,
và càng không yêu cầu bất kỳ ai phải từ bỏ danh dự hay lập trường của mình.
Mình chỉ muốn thử gõ một cánh cửa.
Nếu cửa không mở, mình vẫn giữ trọn sự kính trọng đối với người anh em phía
bên kia. Nếu có người không đồng ý, mình vẫn coi họ là anh em cùng Trường
Mẹ.
Sau tất cả, chúng ta đều chỉ có một Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam.
Điền có nhắc đến hình ảnh những “đốt tre tốt đẹp cuối cùng” cần giữ lại
trước khi khép lại hành trình đời người. Mình rất thích hình ảnh ấy.
Đã đi qua hơn nửa thế kỷ, quỹ thời gian của anh em mình không còn dài. Đến
lúc này, điều quan trọng nhất có lẽ không còn là ai đúng ai sai trong những
chuyện cũ, mà là chúng ta đối xử với nhau thế nào trong những năm tháng còn
lại.
Nếu chưa thể thống nhất, xin đừng để sự khác biệt biến thành thù nghịch.
Nếu chưa thể về chung một mái nhà, thì khi gặp lại, xin vẫn bắt tay, mời
nhau ly cà phê và hỏi thăm nhau một lời.
Và nếu một ngày chúng ta ngồi lại được bên nhau, đó không phải là chiến
thắng của riêng ai, mà là món quà ý nghĩa nhất gửi lại cho thế hệ sau và
trọn vẹn với danh dự Trường Mẹ.
Với riêng anh em Khóa 25, mình càng mong chúng ta giữ trọn tình khóa.
Không nhất thiết phải cùng một góc nhìn, nhưng xin đừng để khác biệt làm
phai nhạt tình nghĩa của những ngày cùng lăn lộn, nhúng giấm, đi vịt bên
nhau.
Cảm ơn Điền đã trải lòng bằng những suy tư chân thành.
Cảm ơn Giang đã mạnh dạn lên tiếng và tiếp thêm cho mình động lực. Nhưng
mình xin anh em Khóa 25 một điều:
Xin đừng để hành trình tìm kiếm sự đoàn kết này trở thành một cuộc tranh luận mới giữa chúng ta.
Mình đã làm những gì tâm huyết nhất.
Mình sẽ tiếp tục giữ sự bình thản, lòng tôn trọng và thiện chí này; còn kết
quả ra sao, xin gửi lại cho thời gian và lòng người.
Dù con đường phía trước dẫn đến đâu, mình chỉ mong khi gặp lại, anh em Khóa
25 chúng ta vẫn có thể mỉm cười, bắt tay và nói một câu trọn vẹn:
“Anh em mình vẫn là Khóa 25.”
Đối với mình, chỉ cần bấy nhiêu thôi đã là quá đủ.
Thân,
Lê Tùng – K25
Lưu Bị "Tam cố thảo lư"
Lê Tùng "Ba bức tâm thư" mỏi mòn.
Lịch sử như một vòng tròn
Chút tình Võ Bị có còn gì chăng?
Bùi Phạm Thành
(Ngày 13 tháng 8 năm 2026)